El Templo Ecuménico
Nederlandstalige diensten en vieringen
Het protestantisme na 1975
Het protestantisme na Franco
Eén van de predikanten die in Playa del Inglés is voorgegaan, was ds.mr. A.A.A.E.A. Voerman.
Deze predikant was in de jaren vijftig docent aan het Seminarie van de Spaanse Evangelische kerk te Madrid, sprak vloeiend Spaans wat hem ten goede kwam in de contacten met andere kerkgenootschappen op Gran Canaria. In september 1993 kwam er een artikel van de hand van ds. Voerman over in Spanje bereikte akkoorden met de FEREDE (Federación Religiosa de España) welke een echte samenwerking tussen de verschillende geloofsgemeenschappen in Spanje mogelijk zou maken.
De inhoud van dat artikel volgt hieronder:
In november 1992 heeft het Spaanse parlement enige akkoorden geratificeerd, die door de regering gesloten waren met de FEREDE, d.i. de organisatie die als onderhandelingspartner optreedt ten behoeve van alle niet-rooms-katholieke geloofsgemenschappen in Spanje. Daaronder vallen dus de protestantse kerken, maar ook de joodse en de islamitische kerken. Het tot stand komen van deze akkoorden markeert een principiële wijziging in de houding van de Spaanse overheid ten aanzien van de godsdienst. Onder het Franco-regime werd alleen de rooms-katholieke kerk als kerk beschouwd. Deze was tot 1978 de staatskerk. Sinds 1967 waren de protestantse kerken in hun bestaan erkend. Van toen af aan bestond er godsdienstvrijheid, maar het duurde tot 1992 voordat de staat er toe overging daadwerkelijk met alle kerken samen te werken. Dat is de betekenis van de bereikte akkoorden die inmiddels in een wet zijn ondergebracht.
Het algemene grondbeginsel van een overeenkomst is, dat elk van de contracterende partijen rechten en plichten verwerft. Ook hier is dat het geval. De godsdienstige groeperingen worden voorzien van allerlei rechten, maar als tegenprestatie verwacht de staat van hen dat zij op hun wijze dienstbaar zijn aan de samenleving. Er is dus sprake van een echte samenwerking. Ds. José Cardona Gregori, die al 25 jaar een rol speelt in de contacten tussen overheid en protestanten, formuleerde het bij de ondertekening van de akkoorden als volgt:
“De staat en de kerken zijn wederzijds verplicht tot dienst aan de samenleving waartoe zij behoren. Deze samenwerking heeft geen ander doel dan het de staat mogelijk te maken tot een betere dienstverlening te komen inzake gerechtigheid, welzijn en vermijding van discriminatie, en het aan de kerken te vergunnen optimaal hun christelijke taak te verrichten, die bestaat in de verzoening van mensen en de verkondiging van het Evangelie, een boodschap, die in onze zo zeer aan de ontbindende tendenties blootgestelde maatschappij onontbeerlijk is.”
Deze predikant was in de jaren vijftig docent aan het Seminarie van de Spaanse Evangelische kerk te Madrid, sprak vloeiend Spaans wat hem ten goede kwam in de contacten met andere kerkgenootschappen op Gran Canaria. In september 1993 kwam er een artikel van de hand van ds. Voerman over in Spanje bereikte akkoorden met de FEREDE (Federación Religiosa de España) welke een echte samenwerking tussen de verschillende geloofsgemeenschappen in Spanje mogelijk zou maken.
De inhoud van dat artikel volgt hieronder:
In november 1992 heeft het Spaanse parlement enige akkoorden geratificeerd, die door de regering gesloten waren met de FEREDE, d.i. de organisatie die als onderhandelingspartner optreedt ten behoeve van alle niet-rooms-katholieke geloofsgemenschappen in Spanje. Daaronder vallen dus de protestantse kerken, maar ook de joodse en de islamitische kerken. Het tot stand komen van deze akkoorden markeert een principiële wijziging in de houding van de Spaanse overheid ten aanzien van de godsdienst. Onder het Franco-regime werd alleen de rooms-katholieke kerk als kerk beschouwd. Deze was tot 1978 de staatskerk. Sinds 1967 waren de protestantse kerken in hun bestaan erkend. Van toen af aan bestond er godsdienstvrijheid, maar het duurde tot 1992 voordat de staat er toe overging daadwerkelijk met alle kerken samen te werken. Dat is de betekenis van de bereikte akkoorden die inmiddels in een wet zijn ondergebracht.
Het algemene grondbeginsel van een overeenkomst is, dat elk van de contracterende partijen rechten en plichten verwerft. Ook hier is dat het geval. De godsdienstige groeperingen worden voorzien van allerlei rechten, maar als tegenprestatie verwacht de staat van hen dat zij op hun wijze dienstbaar zijn aan de samenleving. Er is dus sprake van een echte samenwerking. Ds. José Cardona Gregori, die al 25 jaar een rol speelt in de contacten tussen overheid en protestanten, formuleerde het bij de ondertekening van de akkoorden als volgt:
“De staat en de kerken zijn wederzijds verplicht tot dienst aan de samenleving waartoe zij behoren. Deze samenwerking heeft geen ander doel dan het de staat mogelijk te maken tot een betere dienstverlening te komen inzake gerechtigheid, welzijn en vermijding van discriminatie, en het aan de kerken te vergunnen optimaal hun christelijke taak te verrichten, die bestaat in de verzoening van mensen en de verkondiging van het Evangelie, een boodschap, die in onze zo zeer aan de ontbindende tendenties blootgestelde maatschappij onontbeerlijk is.”
Wat de inhoud betreft zijn de volgende punten van belang voor de Spaanse kerken:
* Predikanten worden opgenomen in het stelsel van de sociale zekerheid. Hun kerk betaalt een deel van de premie.
* De kerken krijgen het recht huwelijken te bevestigen, welke bevestiging onder bepaalde voorwaarde door de staat al rechtsgeldig erkend wordt. De IEE zal van dit recht waarschijnlijk geen gebruik maken, omdat zij van mening is, dat de kerk het voor de burgerlijke overheid gesloten huwelijk alleen inzegent.
* In het onderwijs geldt dat ieder kind recht heeft op godsdienstles naar eigen keuze (van de ouders) en er is vrijstelling te verkrijgen van de verplichting om rooms-katholieke ceremoniën bij te wonen. Ik teken hierbij aan dat het de protestantse kerken niet gemakkelijk zal vallen godsdienstleraren te vinden (en eventueel ook te bekostigen, want zover gaat de overheid niet)! In Madrid sluiten de protestantse denominaties zich al aaneen tot dit doel.
* Hetzelfde geldt voor de gevangenissen en de krijgsmacht. Daar komt nu de mogelijkheid ook andere geestelijke verzorgers dan alleen de rooms-katholieke aan te stellen.
* Hoogst belangrijk zijn natuurlijk ook de fiscale vrijstellingen: bijv. voor lokaliteiten die voor de godsdienstoefening gebruikt worden. (Maar evenals in Nederland moet men oppassen met verhuren!) Evenmin wordt vermogenstoename van kerkelijk goed belast.Wel echter valt nieuwbouw onder de BTW. Aftrek van giften aan de kerk of kerkelijk werk zal worden toegestaan tot 10%. Dat moet dus nog geregeld worden. In dat laatste punt ligt een verschil met de rooms-katholieke kerk, die van de staat een rechtstreekse bijdrage ontvangt.
* Kerkelijke feestdagen worden als vrije dagen erkend, met dien verstande, dat de algemeen erkende feestdagen (d.w.z. de rooms-katholieke) voor iedereen gelden. Dit punt is vnl. van belang voor de Joden(sabbat) en moslims (ramadan), maar ook voor de 7e dags adventisten(zaterdag).
* Eveneens van belang voor de Joden en moslims: rekening wordt gehouden met de godsdienstige voorschriften t.a.v. het slachten en kosjere waren.
* Er bestaat een algemene verplichting om zich te houden aan de Spaanse burgerlijke wet. Dus wordt polygamie voor moslims niet toegstaan. In de Spaanse grondwet was en is opgenomen het beginsel van de nonconfessionaliteit van de staat. Voor deze zijn als godsdienstige minderheden sinds 1978 van gelijke waarde. Door bovengenoemde akkoorden is (eindelijk!) aan dit beginsel volledig uitvoering gegeven.
(ontleend aan “El Salvador” van Peter van Oosterhoudt
**
* Predikanten worden opgenomen in het stelsel van de sociale zekerheid. Hun kerk betaalt een deel van de premie.
* De kerken krijgen het recht huwelijken te bevestigen, welke bevestiging onder bepaalde voorwaarde door de staat al rechtsgeldig erkend wordt. De IEE zal van dit recht waarschijnlijk geen gebruik maken, omdat zij van mening is, dat de kerk het voor de burgerlijke overheid gesloten huwelijk alleen inzegent.
* In het onderwijs geldt dat ieder kind recht heeft op godsdienstles naar eigen keuze (van de ouders) en er is vrijstelling te verkrijgen van de verplichting om rooms-katholieke ceremoniën bij te wonen. Ik teken hierbij aan dat het de protestantse kerken niet gemakkelijk zal vallen godsdienstleraren te vinden (en eventueel ook te bekostigen, want zover gaat de overheid niet)! In Madrid sluiten de protestantse denominaties zich al aaneen tot dit doel.
* Hetzelfde geldt voor de gevangenissen en de krijgsmacht. Daar komt nu de mogelijkheid ook andere geestelijke verzorgers dan alleen de rooms-katholieke aan te stellen.
* Hoogst belangrijk zijn natuurlijk ook de fiscale vrijstellingen: bijv. voor lokaliteiten die voor de godsdienstoefening gebruikt worden. (Maar evenals in Nederland moet men oppassen met verhuren!) Evenmin wordt vermogenstoename van kerkelijk goed belast.Wel echter valt nieuwbouw onder de BTW. Aftrek van giften aan de kerk of kerkelijk werk zal worden toegestaan tot 10%. Dat moet dus nog geregeld worden. In dat laatste punt ligt een verschil met de rooms-katholieke kerk, die van de staat een rechtstreekse bijdrage ontvangt.
* Kerkelijke feestdagen worden als vrije dagen erkend, met dien verstande, dat de algemeen erkende feestdagen (d.w.z. de rooms-katholieke) voor iedereen gelden. Dit punt is vnl. van belang voor de Joden(sabbat) en moslims (ramadan), maar ook voor de 7e dags adventisten(zaterdag).
* Eveneens van belang voor de Joden en moslims: rekening wordt gehouden met de godsdienstige voorschriften t.a.v. het slachten en kosjere waren.
* Er bestaat een algemene verplichting om zich te houden aan de Spaanse burgerlijke wet. Dus wordt polygamie voor moslims niet toegstaan. In de Spaanse grondwet was en is opgenomen het beginsel van de nonconfessionaliteit van de staat. Voor deze zijn als godsdienstige minderheden sinds 1978 van gelijke waarde. Door bovengenoemde akkoorden is (eindelijk!) aan dit beginsel volledig uitvoering gegeven.
(ontleend aan “El Salvador” van Peter van Oosterhoudt
**